https://aldizkariak.ueu.eus/index.php/osagaiz <p>Osagaiz aldizkaria Osasungoa Euskalduntzeko Erakundearen (OEE) eta Udako Euskal Unibertsitatearen (UEU) elkarlanetik sortu da, osasun zientziei buruzko artikulu zientifikoak argitaratzeko eta ikerketa taldeen lanak ezagutzera emateko helburuarekin. Osasunarekin erlazionaturiko ikerkuntza mota guztiak hartuko ditu barne. Izan ere, aldizkariak osasun arloko euskal komunitate zientifikoak eginiko aurkikuntza zientifikoen transferentzia-tresna izatea du xede.</p> Udako Euskal Unibertsitatea eu-ES Osagaiz: osasun-zientzien aldizkaria 2530-9412 https://aldizkariak.ueu.eus/index.php/osagaiz/article/view/6150 <p>Emakumeen Genitalen Mutilazioa (EGM) genero-desberdintasun eta diskriminazioan oinarritutako praktika kaltegarri bat da. Nazioartean emakume nahiz haur eta nerabeen giza-eskubideen urraketa larri gisa deskribatua dago. Globalizazioaren ondorioz, migrazio-fluxua areagotu ahala, gure ingurura praktika kultural anitzak iristen dira, bai denontzat ondasun direnak baita kaltegarriak ere. Hori horrela, osasun-profesionalen zeregina funtsezkoa da arriskuan egon daitezkeen haurrak garaiz antzeman eta babesteko orduan (1,2,3).</p> <p>Lan honen helburua EGMa pairatzeko arriskuan egon zitezkeen bi jaioberriren identifikazio-prozesua eta EGMaren prebentziorako burututako jarduna deskribatzea da; osasun-profesionalen eta kanpo-eragileen arteko sare-lanaren garrantzia azpimarratuz eta genero-ikuspegiak eta kultur arteko sentsibilitateak familiekin egiten diren esku-hartzeetan duten ardura islatuz.</p> <p>Bi kasuetan, arrisku-faktoreak garaiz identifikatu eta jakinarazi ziren emagin eta ginekologoen eskutik. Jarraian, ospitaleko pediatrek prebentzio-prozesuaren jarraikortasuna bermatzeko, gizarte-zerbitzuei nahiz lehen mailako pediatriei eman zieten egoeraren berri. Lehen mailako arretatik, pediatrek kultur arteko errespetuzko komunikazioa erabiliz, EGMaren ondorio sanitario, psikosozial eta legalei buruzko sentsibilizazioa, hezkuntza eta informazioa lantzeko elkarlana abiatu zuten familiekin. Lan horri esker, bi familiek sinatu zuten “Prebentziozko konpromisoaren” dokumentua. Dokumentu hori, jatorrizko herrialdetara doazenerako EGMa saihesteko funtsezko euskarri eta laguntza da familientzat.</p> <p>Emaitzek argi islatzen dute profesionalen jarrera proaktiboa, esku-hartze goiztiarra, diziplina anitzen arteko koordinazioa eta kultur arteko nahiz genero-ikuspegia ezinbestekoak direla EGMa saihesteko. Era berean, agerian uzten da lehen mailako arreta funtsezkoa dela konfiantza-harremanak sortzeko, arriskuak hautemateko eta familiei laguntzeko; “Prebentziozko konpromisoaren” dokumentua tresna gakoa izanik (1,4). </p> June Gutierrez Marrodan Enara Legarda Erenorivera Ainhoa Zabaleta Rueda Rosa Casquete Sánchez Claudia Pello Menendez Copyright (c) 2026 June Gutierrez Marrodan, Enara Legarda Erenorivera, Ainhoa Zabaleta Rueda, Rosa Casquete Sánchez, Claudia Pello Menendez https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0 2026-07-17 2026-07-17 10 https://aldizkariak.ueu.eus/index.php/osagaiz/article/view/6151 <p>IULATERM taldeak 2018an Diximed proiektuaren barruan haurrei zuzendutako pediatriako hiztegia egin zuen paperean, eta sareko bertsioa garatzen hasi zen 2019an, lehenengoz, katalanerako eta gaztelaniarako, ondoren, galizierarako eta ingeleserako. 2026an euskarazko bertsioa egin du Euskal Herriko Unibertsitateak (EHU), Euskal Wikilarien elkartearekin eta Zarauzko Orokieta eskolarekin batera. </p> <p>Hiztegiaren helbururik behinena haurrei osasun-arloko terminoak ulertzen laguntzea da.</p> <p>Ausubelen Ikaskuntza Esanguratsuaren Teoria oinarri hartuta, Egin-Desegin-Berregin (EDB) metodologia erabili da hiztegia sortzeko: lehenik, Lehen Hezkuntzako ikasleek pediatria-alorreko termino erabilienen inguruan duten ezagutzari buruzko informazioa bildu dute ikertzaileek; ondoren, terminologoek osasun-alorreko profesionalekin batera, medikuntzako informazioa eta haurren usteak bateratuz sortu dituzte hiztegiko definizioak. Hala, kontzeptu medikoak ez ezik, haurren gaizki-ulertuak eta beldurrak ere hartu dira kontuan definizioak eraikitzerakoan. </p> <p>Lanaren emaitza <em>DIXIMED da, </em>sarean kontsulta daitekeen pediatriarako hiztegia. Hiztegiak 400 inguru osasun-termino biltzen ditu (haurrei ezagunagoak zaizkien terminoen aldakiak barne), bai eta definizioak eta haiek laguntzen dituzten haurren marrazkiak ere. Sareko hiztegia aberastu da haurrek ozenki irakurritako definizioen grabaketekin, haientzat egokitutako anatomia-atlasarekin eta zenbait jokorekin.</p> <p>Hiztegi hau 6 urtetik 12 urtera bitarteko haurrei egokitutako Medikuntzako euskarazko lehen hiztegia da. Paperezko eta sareko bertsioak (katalanez eta gaztelaniaz daudenak) Kataluniako pediatria-kontsultetan, ospitaleetan eta eskoletan erabiltzen dira, eta oso baliabide lagungarritzat hartzen dituzte pediatrek eta hezitzaileek, besteak beste, haurrekin tratatzeko zailak diren gai batzuei buruzko elkarrizketak bideratzeko.</p> Pablo Albizu Garitano María Jesús Aranzabe Urruzola Rosa Estopà Bagot Igone Zabala Unzalu Copyright (c) 2026 Pablo Albizu Garitano, María Jesús Aranzabe Urruzola, Rosa Estopà Bagot, Igone Zabala Unzalu https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0 2026-07-17 2026-07-17 10 https://aldizkariak.ueu.eus/index.php/osagaiz/article/view/6152 <p>Lan honen helburua lehen arretan jarduten duten pediatrei Hizkuntzaren Garapenaren Nahastea (HGN) antzemateko eta artatzeko oinarrizko gako eta jarraibideak helaraztea da. Horretarako, lehenik eta behin, hizkuntzaren atal desberdinak azalduko ditugu. Ondoren, hizkuntzaren garapen atipikoari buruz arituko gara, honek HGN-rekin duen lotura ulertzea komeni baita. Azkenik, Hizkuntzaren Garapenaren Nahastean sakonduko dugu: zer den, zer baliabide dauden pediatra bezala berau detektatzeko eta, azkenik, zein erantzun eman daitekeen testuinguru honetatik.</p> Amaia Aierbe Pombo Copyright (c) 2026 Amaia Aierbe Pombo https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0 2026-07-17 2026-07-17 10 https://aldizkariak.ueu.eus/index.php/osagaiz/article/view/6155 <p>Metahemoglobinemia ehunetako hipoxiaren kausa ezohikoa da, baina larria izan daiteke; bereziki garrantzitsua da pediatriako populazioan. Hemoglobinaren burdina egoera ferrikoan oxidatzen denean sortzen da, eta horrek eragotzi egiten du oxigenoa behar bezala garraiatzea. Hala, klinikoki oxigeno-terapiarekiko erresistentea den zianosi gisa agertzen da. Hamabi hilabeteko bularreko haur baten kasua aurkezten dugu. Ospitaleko larrialdi-zerbitzu batera joan zen, 24 orduko zianosi progresibo baten ondorioz. Hasierako ebaluazioan % 84ko oxigeno-saturazioa nabarmentzen zen, baina ez zen % 100eko oxigeno-terapiarekin hobetzen, gainerako konstanteak ongi zeuden. Anamnesiak erakutsi zuenez, egun batzuetan, hotzean kontserbatu diren hosto berdeko barazkiekin egindako etxeko purea jan zuten. Gasometriak % 30etik gorako metahemoglobina-mailak egiaztatu zituen, azido-base alteraziorik gabe. Pazientea zain barneko metilen urdinarekin tratatu zuten, hobekuntza kliniko eta analitiko azkarrarekin. Kasu honek agerian uzten du metahemoglobinemiaren azterketa goiztiarraren garrantzia arreta urgentean eta lehen mailako arretan, bai eta nitratoetan aberatsak diren elikagaien manipulazio eta kontserbazio zuzenaren hezkuntzaren funtsezko eginkizuna ere, gaixotasun hau prebenitzeko.</p> Sara Prieto Osa David Molina Herranz Unai Hernandez Dorronsoro Junkal Gericó Aseguinolaza Nicolás Martínez Miñambres Ane Martínez Etxaniz Copyright (c) 2026 sara Prieto Osa https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0 2026-07-17 2026-07-17 10 https://aldizkariak.ueu.eus/index.php/osagaiz/article/view/6156 <p>Sarrera eta Helburua: Loaren nahasmenduak oso prebalenteak dira Espektro Autistaren Nahasmendua (EAN edo TEA) duten pazienteengan, nahiz eta azpidiagnostikatuak eta azpi-tratatuak izan diren, pazienteen eta haien familien bizi-kalitatean eragiten dituzten ondorioekin. Gaur egun, adituen kontsentsu-dokumentua dugu, hasierako hurbilketan eta paziente horien maneiu terapeutikoan gidatzen gaituena.</p> <p>Metodologia: Eskualdeko ospitale bateko Haurren Pneumologiako Loaldiko apnea obstruktiboaren sindromearen (LAOS edo SAOS) kontsultan dauden paziente berrien atzera begirako urtebeteko azterketa egin dugu. TEA duten pazienteen loaren nahasmenduen prebalentzia ezagutu nahi izan dugu.</p> <p>Emaitzak: Urtebeteko atzera begirako azterketan 103 paziente berrietatik % 6.8a TEA duten pazienteak ziren. Ezaugarri aipagarrienak: denak gizonezkoak zirela, batez besteko adina 3.8 urtekoa izan zela eta %85a atzerriko jatorria duten familietakoak zirela. Sintoma nagusiak loaren arazoak izan ziren (loa hastekoak, mantentzekoak edota erritmo zirkadianoaren nahasmenak).</p> <p>Ondorioak: Berriki argitaratutako adituen kontsentsuko gomendioak berrikustea eta aplikatzea da gure helburua. Loaren arazoek TEA duten ume eta familien bizi-kalitatea asko baldintzatzen dute. Lan honekin familia osoaren bizi-kalitatea hobetu nahi dugu.</p> Patricia Del Rio Martínez Copyright (c) 2026 Patricia Del Rio Martínez https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0 2026-07-17 2026-07-17 10 https://aldizkariak.ueu.eus/index.php/osagaiz/article/view/6157 <p>Testuingurua: Mukozelea edo kiste mukosoa listu-guruin txikiagoetan edo haien hodietan sortzen da. Ahoko ehun biguneko kiste motarik ohikoena da. Mota ohikoena estrabasazio mukozelak dira eta hozkadak eragindako traumatismo baten ondorioz listu-guruinaren hodia haustearekin lotzen da.</p> <p>Helburua: Azterketa honen helburua da Debabarreneko ESIan Osakidetzaren Haurren Hortz Programan tratatutako mukozeleen kasuen azterketa egitea da, kirurgia konbentzionalaren eta diodo-laserraren bidez lortutako emaitzak konparatuz.</p> <p>Materiala eta metodoak: Azken hamar urteetan, 2015eko urtarriletik 2025eko abendura bitartean, pediatriako pazienteetan, zazpi eta hamabost urte bitarte, diagnostikatutako eta tratatutako hogeita bi mukozele kasuren atzera begirako azterketa egin zen. Diagnostikoa, hasiera batean, miaketa klinikoaren bidez ezarri zen, lesioaren ohiko ezaugarrietan oinarrituta. Kasu guztietan berrespen histologikoa egin zen biopsia eszisional bidez.</p> <p>Emaitzak: Aztertutako 22 kasuetatik, mukozeleen kokapenik ohikoena beheko ezpaina izan zen, 19 kasurekin (%86,4). Proportzio txikiagoan, bi kasu identifikatu ziren (% 9,1) goiko ezpainean eta kasu bat (% 4,5) aho-barrunbeko lurrean, klinikoki erranula batekin bateragarria dena. Tratamenduari dagokionez, 16 kasutan ohiko teknika kirurgikoa aukeratu zen. Gainerako 6 kasuetan, diodo-laserra erabili zen, eta lesioaren lurruntze kontrolatua egin zen.</p> <p>Ondorioak: Mukozelea kirurgia konbentzionalaren bidez tratatzea aukera eraginkorra, segurua eta merkea da oraindik ere. Hala ere, diodo-laserra erabiltzea aukera terapeutiko gisa aurkezten da, eta abantaila nabarmenak ditu paziente pediatrikoen maneiuan.</p> Maitena Urberuaga Erce Iñaki Izaguirre Mendikute Ander Izaguirre Urberuaga Inés Egaña Mata Carmen Martín Sanjuan Copyright (c) 2026 Maitena Urberuaga Erce, Iñaki Izaguirre Mendikute, Ander Izaguirre Urberuaga, Inés Egaña Mata, Carmen Martín Sanjuan https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0 2026-07-17 2026-07-17 10 https://aldizkariak.ueu.eus/index.php/osagaiz/article/view/6158 <p>Pediatria Topaketak urtero egiten den jardunaldia da. Aurtengoa XVIII. edizioa izan da eta Euskaltzaindiaren Bilboko egoitzan ospatu zen, 2026ko martxoaren 12an. Pediatriaren arloan euskara hutsez egiten den jardunaldi bakanetakoa da. Hortaz, jardunaldiaren helburu nagusia pediatriaren arloko ikerketa, eguneratze eta jakintzaren zabalkundea euskaraz egitea baimenduko duten espazioak sortzea da. Era berean, topaketa honek pediatra arloko profesional euskaldunen arteko ezagutza erraztu eta ikerketa- zein komunikazio-sareak sortzeko aukera paregabea eskaintzen du. Jardunaldia pediatriaren arloko osasun-profesionalei zuzenduta dago; batez ere, pediatriako medikuei eta pediatriaren arloan lan egiten duten erizainei. Baita osasun-arloan haur eta nerabeak artatzen dituzten familia-medikuei, odontologoei eta osasun mentaleko profesionalei ere zabalik dago jardunaldi hau. Hau da, eguneroko lanean haurrak artatzen dituzten hainbat arlotako osasun-profesionalen ikuspegi anitza elkarbanatzea ahalbidetzen baita. Urtero legez, jardunaldiak Euskal Herriko Lehen Mailako Pediatria (EHLMPE) eta Euskal Herriko Pediatria (EHPE) elkarteen babesa jaso du. Hirugarren urtez, OEE-Osasuna Euskalduntzeko Elkartearekin eta UEUrekin elkarlanean aritu gara jardunaldia antolatzeko. Jardunaldiaren irekieran erakunde babesle eta laguntzaileen ordezkariak izan genituen, beraien lana azaldu eta Pediatria Topaketekin elkarlana aurkezteko; Jone Amansorrain Urrutia EHPEtik eta Nerea Trebolazabala Quirante EHLMPEtik. Ondoren, pediatriako kontsultetan sarritan artatzen diren eta zalantza iturri izan daitezkeen gaiak landu ziren. Geroz eta maizago ikusten ditugu ahoarekin eta lengoaiarekin lotutako arazoak, hala nola, maloklusioak, mihi-frenulua, dislaliak eta hizkuntza-atzerapena. Formakuntza gehiago izatea beharrezkoa dugula uste dugu prebentzio-lanean aritzeko, diagnostiko goiztiarra egiteko eta familiak orientatzeko. Horretarako, alde batetik, Jon Ibarguren Osak (Zumarragako Osasun Zentroko Odontologoa) Odontopediatriako patologIa ohikoenak aurkeztu eta hauen maneiurako gida labur bat aurkeztu zuen. Ondoren, lengoaiaren asaldurak pediatriako kontsultetatik nola maneiatu argitzen laguntzeko Amaia Aierbe NeureCliniceko Neuropsikoloa izan genuen gurekin. Gero, bertaratutako pediatrek zein erizainek beren lan eta ikerketak aurkezteko aukera izan zuten. Aurten ere, orain arteko edizioetan bezala, lankideen erantzuna oso ona izan zen. Hamalau lan jaso genituen, horietatik zazpi ahozko komunikazio gisa aurkeztu ziren eta gainontzekoak poster eran egon ziren ikusgai jardunaldian zehar. Lanen kalitatea handia izan zen. Aurkezpenen ostean bertaratutako profesionalen artean galdera-erantzun eta eztabaidarako tartea izan genuen eta mahai-inguru interesgarriak sortu ziren. Osagaiz aldizkariak eskeinitako aukera baliatuz, Bilbon aurkeztutako hitzaldi eta komunikazioetan sakontzeko artikulu-bilduma txiki bat argitaratu nahi izan dugu, gerora ere egindako lanak eskura izan ditzagun. Hurrengo urteetara begira ere, Topaketak osasun-arloan euskararen erabilera hauspotzeko tresna baliagarria izan daitezkeela uste dugu, maila asistentzialean zein akademikoan. Beraz, interesa duen oro animatu nahi genuke hurrengo jardunaldietan parte hartzera. Izan ere, osasungintzak unibertsala izan behar duen honetan, euskaratik eta euskaldunentzat egitea ezinbestekoa zaigu, eta horretan guztiok dugu zer esan eta zer egin.</p> Oihane Garmendia Zabaleta Idoia Serrano Pejenaute Elene Lejarzegi Anakabe Copyright (c) 2026 oihane Garmendia Zabaleta, Idoia Serrano Pejenaute, Elene Lejarzegi Anakabe https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0 2026-07-17 2026-07-17 10 https://aldizkariak.ueu.eus/index.php/osagaiz/article/view/6166 <p>.</p> Izaskun Elezgarai Copyright (c) 2026 Izaskun Elezgarai https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0 2026-07-17 2026-07-17 10